Vorig jaar concludeerden we dat de Nederlandse democratie niet door de APK kwam. Uit de nieuwe data blijkt dat het er niet beter op wordt: 9 van de 38 indicatoren met nieuwe data verslechterden het afgelopen jaar. Slechts 1 verbeterde.

Dat blijkt uit de Democratie Monitor 2026, de update van onze democratie-APK. Hieronder lees je er meer over.

We presenteren de bevindingen dinsdag tijdens de Nationale Democratie Lezing. Deze nieuwe jaarlijkse traditie organiseren wij in Nieuwspoort, Den Haag. Ahmed Marcouch, burgemeester van Arnhem, zal de lezing uitspreken.

De Democratie Monitor brengt de staat van de Nederlandse democratie jaarlijks in kaart aan de hand van 41 indicatoren, gebaseerd op tientallen openbare databronnen. Dit jaar is het beeld onmiskenbaar: de verslechteringen concentreren zich opnieuw in het hart van onze democratie, de politiek zelf.

Democratische politiek & bestuur

6 van de 9 indicatoren die verslechterden raken de politiek. In verkiezingsprogramma's stonden wederom meer voorstellen die risico's opleveren voor de rechtsstaat. Ook kregen wetsvoorstellen vaker een negatief advies van de Raad van State.

Ook het draagvlak voor democratische politiek staat onder druk. Het vertrouwen in de Tweede Kamer daalde tot een historisch dieptepunt, net als de tevredenheid met het functioneren van de democratie. Ook het aandeel stemmen op radicale politieke partijen steeg net als het aantal bedreigingen van nationale politici. De druk op de democratische politiek komt dus van binnen en van buiten.

Discriminatie en gelijke behandeling

De snelle stijging van discriminatiemeldingen, vorig jaar al zorgwekkend hoog, zet door. Het vertrouwen in gelijke behandeling door rechtbanken neemt af.

Politieke participatie

De politieke betrokkenheid van Nederlanders nam af. Minder Nederlanders waren betrokken bij politieke acties, zoals een bericht aan een politicus sturen.

Het aantal geregistreerde integriteitsschendingen van politici daalde. Helaas is dit het enige positieve nieuws dat we in de nieuwe data vinden.

De achteruitgang van de Nederlandse democratie zette door. Het afgelopen jaar verslechterden negen van de 38 indicatoren met nieuwe data, slechts één verbeterde. Vooral de politiek, het motorblok van de democratie, hapert.

De overige indicatoren daalden licht of bleven min of meer gelijk. Kortom: naast de verslechtering stapelt ook het achterstallig onderhoud zich dus op. En dat terwijl een ruime meerderheid van de Nederlanders (83%) graag een gezonde democratie wil.

Door dit gebrek aan onderhoud en verbetering concluderen we dit jaar helaas dat de APK steeds verder uit zicht raakt. Haast is dus geboden met het broodnodige onderhoud.

Doneren en inschrijven voor de nieuwsbrief kan via onderstaande QR-code. Met jouw steun kunnen we nog meer impact maken om de democratie te versterken waar nodig.

De Democratie Monitor is een onafhankelijk initiatief dat de staat van de Nederlandse democratie inzichtelijk maakt. We zijn een Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI).

Ken je andere mensen die deze nieuwsbrief interessant zouden vinden? Stuur hem dan vooral door.